Opowieść o dzieciństwie i młodości

„Wysoki Zamek” to pozycja wyjątkowa w dorobku Stanisława Lema, stanowiąca rzadki przypadek, w którym mistrz fantastyki zwraca się ku przeszłości zamiast ku gwiazdom. Ta autobiograficzna opowieść o dzieciństwie i młodości spędzonej we Lwowie nie jest jednak klasycznym pamiętnikiem. Lem, z właściwą sobie precyzją i lekkim dystansem, dokonuje tu niemal klinicznej sekcji własnej pamięci. Zamiast sentymentalnej laurki otrzymujemy fascynujący zapis kształtowania się niezwykłego umysłu.

Autor z humorem opisuje swoje dziecięce fascynacje: od konstruowania skomplikowanych maszyn z papieru, przez tworzenie fikcyjnych dokumentów państwowych, aż po pierwsze filozoficzne niepokoje. Lwów w jego wspomnieniach jest miastem nasyconym zapachami, teksturami i dźwiękami, a jednocześnie miejscem, nad którym unosi się niewypowiedziany cień nadchodzącej katastrofy. Język utworu jest gęsty, erudycyjny i pełen finezji, co sprawia, że lektura staje się intelektualną ucztą. To książka o magii dorastania, o tym, jak przedmioty codziennego użytku stają się dla dziecka totemami, i o nieuchronnym procesie tracenia „raju”, który pozostaje w nas jedynie jako zestaw niejasnych powidoków. Lektura obowiązkowa nie tylko dla fanów „Solaris”, ale dla każdego, kto ceni prozę najwyższej próby.