Człowiek wojny

Powieść Arkadija i Borisa Strugackich „Przyjaciel z piekła” to jedna z najbardziej gorzkich i dających do myślenia pozycji w dorobku mistrzów radzieckiej fantastyki. Historia młodego kadeta z planety Giganda, wyrwanego z wiru krwawej, bezsensownej wojny i przeniesionego do utopijnego świata Ziemi przyszłości, stanowi genialne studium zderzenia cywilizacji. Główny bohater, Gag, to postać tragiczna – produkt totalitarnego systemu i nieustannej indoktrynacji, który w obliczu pokoju i dobrobytu czuje się zagubiony, a wręcz upokorzony. Strugaccy z właściwą sobie precyzją analizują, jak głęboko wojna potrafi przeżreć ludzką psychikę, czyniąc z przemocy jedyny znany język komunikacji.

Narracja prowadzona jest w sposób surowy, niemal duszny, co świetnie oddaje wewnętrzny opór Gaga przed zaakceptowaniem świata, w którym nie trzeba walczyć o przetrwanie. Autorzy stawiają niewygodne pytania o to, czy każdą jednostkę można „uratować” i czy narzucone z zewnątrz oświecenie nie jest formą przemocy wobec kogoś, czyja tożsamość opiera się na kulcie siły. To książka o niemożności porozumienia i o tym, że raj dla jednego może być piekłem dla drugiego, jeśli brakuje wspólnego kodu wartości. Mimo upływu lat powieść pozostaje uderzająco aktualna, ostrzegając przed mechanizmami kształtowania „człowieka wojny”, który nie potrafi odnaleźć się w pokoju. To krótka, ale gęsta od znaczeń proza, która zostawia czytelnika z poczuciem niepokoju i głęboką refleksją nad naturą wolności oraz przeznaczenia.