Analizy psychologii władzy i mechanizmu wyparcia

„Replika” Janusza Rolickiego to naturalna kontynuacja „Przerwanej dekady”, stanowiąca jeszcze głębsze zanurzenie w subiektywną wizję historii Edwarda Gierka. Książka powstała jako odpowiedź na falę krytyki i publicznej debaty, jaką wywołał pierwszy wywiad rzeka, co nadaje jej charakter niemal apologetyczny i polemiczny. Gierek, z pomocą Rolickiego, stara się tutaj doprecyzować wątki wcześniej niedopowiedziane, broniąc swoich decyzji gospodarczych i personalnych przed zarzutami o doprowadzenie kraju do ruiny. To fascynujący zapis politycznej defensywy, w której były I sekretarz jawi się jako tragiczny modernizator, niezrozumiany przez otoczenie i zdradzony przez partyjnych aparatczyków.

Dla czytelnika „Replika” jest przede wszystkim cennym materiałem do analizy psychologii władzy i mechanizmu wyparcia. Choć warstwa faktograficzna bywa przez Gierka traktowana selektywnie, to emocjonalna temperatura tych rozmów oraz sprawność warsztatowa Rolickiego sprawiają, że książkę czyta się jednym tchem. Autor nie sili się na obiektywizm, lecz oddaje głos człowiekowi, który chce zostawić po sobie konkretny testament ideowy. To lektura obowiązkowa dla każdego, kto chce zrozumieć, jak elity PRL postrzegały same siebie i jak budowano narrację o sukcesie „drugiej Polski” w obliczu nieuchronnego kryzysu. Książka pozostaje ważnym elementem układanki w sporze o dziedzictwo lat siedemdziesiątych.