Rozległy płaskowyż

„Wielkie pustkowie” João Guimarães Rosy to monumentalne arcydzieło literatury brazylijskiej, które przenosi czytelnika w surowy i mistyczny świat sertão - rozległy, nieurodzajny lub pokryty tropikalną dżunglą płaskowyż w stanach Minas Gerais, Bahia i Ceará. Narracja prowadzona przez Riobalda, byłego jagunço, to nie tylko kronika krwawych walk bandyckich ugrupowań, ale przede wszystkim głęboki traktat metafizyczny o walce dobra ze złem oraz istnieniu szatana. Powieść oszałamia nowatorskim językiem – autor tworzy neologizmy, wykorzystuje archaizmy i ludową gwarę, budując unikalny rytm prozy, który przypomina gęstą, niemal poetycką tkankę.

W sercu tej opowieści pulsuje skomplikowana relacja Riobalda z Diadorimem, postacią tajemniczą i fascynującą, która nadaje brutalnym wydarzeniom rys tragicznego romansu. Rosa nie ogranicza się do opisów przyrody czy socjologii brazylijskiego interioru; on stwarza ten świat na nowo, czyniąc z bezkresnych nieużytków arenę zmagań duszy z przeznaczeniem. To powieść wymagająca, wręcz transowa, która zmusza do skupienia, ale w zamian oferuje jedno z najbardziej intensywnych doświadczeń literackich XX wieku. „Wielkie pustkowie” pozostaje książką totalną, w której każda strona jest pytaniem o sens ludzkiego życia w obliczu absolutnej wolności i wszechobecnej tajemnicy.