Powieść psychologiczna w swoim założeniu ma przedstawić życie wewnętrzne bohaterów, koncentruje uwagę na ich przeżyciach, refleksjach, wyobrażeniach, sposobie odczuwania i poznawania świata.Silnym i popularnym nurtem od początku XX wieku stał się psychologizm, znajdujący swoje realizacje w rozmaitych odmianach powieści psychologicznych. Za klasyczny przykład podaje się tu „Granicę” Zofii Nałkowskiej.

Publicystyką nazywamy wypowiedzi (ustne i pisemne) na aktualne w danym momencie tematy polityczne, społeczne czy kulturalne, których autorzy prezentują własne poglądy i przekonują do nich innych, posługując się środkami perswazyjnymi. Zatem publicystyka ma wielki wpływ na kształtowanie się tzw. opinii publicznej, czyli zbioru powszechnych przekonań na temat danej sprawy.

Powieść ta opiera się na prawdzie historycznej, przywołuje fakty historyczne, respektuje realia danej epoki oraz jej charakterystyczne właściwości i problemy. Jednak obok postaci historycznych występują postaci fikcyjne, przeżywające rozmaite fikcyjne przygody, ale wkomponowane w tok wydarzeń historycznych.

Stylizacja językowa jest to celowe wprowadzenie do wypowiedzi takich składników językowych, które naśladują styl innego utworu, autora, epoki.

Język ezopowy polega na formułowaniu wypowiedzi w taki sposób, aby jej treści zostały czytelnikowi zasugerowane w sposób utajony, pośredni, niejednoznaczny. Celem takiego zabiegu jest możliwość swobodnego, kontekstowego interpretowania wypowiedzi. Proces zmian w języku obserwowany obecnie prowadzi w kierunku eliminacji z obiegu niektórych słów i pojęć lub zastępowanie ich innymi. Jest to swoista podmiana języka. W tym kontekście używanie języka ezopowego może sprzyjać temu niebezpiecznemu...

Powieść autobiograficzna jak każda odmiana powieści opiera się na narracji, czyli opowiadaniu o zdarzeniach oraz uczestniczących w niej postaciach. Osnuta jest wokół zdarzeń z życia samego autora, który jest w niej zarówno narratorem, jak i bohaterem. Autobiografia jest odmianą literatury wspomnieniowej, polegającą na opisaniu własnego życia przez samego autora, który przedstawia i komentuje swoje własne losy. Dlatego autobiografia nie może być obiektywna, ponieważ przedstawia subiektywny...

Powieść jako gatunek literacki należy do rodzaju literackiego zwanego epiką.Wyróżniamy wiele odmian powieści np.: powieść realistyczna, p. fantastyczna, p. historyczna, p. kryminalna, p. podróżnicza, p. psychologiczna, p. biograficzna, powieść w listach, powieść z kluczem, powieść w w odcinkach, powieść polifoniczna, powieść poetycka i wiele innych. W świecie współczesnej beletrystyki (zwanej literaturą piękną) powieść odgrywa główną rolę.

Wiele motywów obecnych w kulturze europejskiej wywodzi się z mitologii (bunt przeciw bogom, motyw Ikara, koń trojański) oraz Biblii (np. raj utracony, wędrówka do ziemi obiecanej, niezawinione cierpienie, powrót syna marnotrawnego).

Prąd literacki (nurt literacki, kierunek literacki) jest składnikiem epoki literackiej, czyli większej całości historycznoliterackiej. W jednej epoce literackiej może występować kilka różnych, niezależnych, a nawet przeciwstawnych prądów literackich.