Gatunki literackie

Literaturą faktu nazywamy współczesną literaturę narracyjną o charakterze dokumentalnym, której głównym celem jest przedstawianie wiarygodnej relacji o autentycznych wydarzeniach. Proza ta zazwyczaj jest beletryzowana. Zatem do literatury faktu zaliczymy, zarówno reportaż, jak i wszelkie gatunki pograniczne (tj. z pogranicza literatury i dziennikarstwa oraz osobistego świadectwa). Kategoria literatury faktu została wprowadzona przez krytykę w okresie dwudziestolecia międzywojennego.

Dramat romantyczny to gatunek ukształtowany w dobie romantyzmu w opozycji do reguł dramaturgii klasycystycznej, sięgający do średniowiecznych misteriów.Podobnie jak w tragedii antycznej bohaterowie romantyczni często stają wobec wyboru tragicznego – między dwiema równorzędnymi wartościami, a podejmując decyzję, zmierzają do nieuchronnej katastrofy. Jednak o tragiczności ich sytuacji nie decyduje starożytne fatum, lecz wypadki dziejowe, ponieważ romantyczny tragizm ma wymiar historyczny.

Proza science fiction (fantastyczno-naukowa) posługuje się wizjami oraz prognozami dotyczącymi przyszłego rozwoju techniki. Akcja powieści s.f. toczy się w przyszłości (czasem nawet bardzo dalekiej), a jej fabuła jest ściśle związana z osiągnięciami nauki, prognozami jej rozwoju oraz możliwościami technicznymi i poznawczymi człowieka.

Pojęcie literatura fantasy, choć często występuje jako nazwa popularnego obecnie nurtu literatury pięknej, nie daje się łatwo zdefiniować. Można jednak wyodrębnić kilka charakterystycznych cech dla literatury tego nurtu, który ukształtował się i zyskał dużą popularność w XX wieku i dalej rozwija się w wieku XXI, znajdując różnorodne realizacje w literaturze popularnej.

Pojęcie powieść realistyczna składa się z dwóch ogromnych zbiorów pojęciowych, które obejmują wiele zjawisk literaturoznawczych. Z jednej strony powieść jako sztandarowy gatunek literacki epiki, a z drugiej realizm jako klucz do odczytywania literatury Zachodu w myśl koncepcji mimesis czyli naśladowania rzeczywistości przez sztukę. Przejawy realizmu znajdujemy w literaturze i sztuce od czasów Homera, poprzez dzieła średniowieczne, aż do czasów nowożytnych.

Powieść psychologiczna w swoim założeniu ma przedstawić życie wewnętrzne bohaterów, koncentruje uwagę na ich przeżyciach, refleksjach, wyobrażeniach, sposobie odczuwania i poznawania świata.Silnym i popularnym nurtem od początku XX wieku stał się psychologizm, znajdujący swoje realizacje w rozmaitych odmianach powieści psychologicznych. Za klasyczny przykład podaje się tu „Granicę” Zofii Nałkowskiej.

Publicystyką nazywamy wypowiedzi (ustne i pisemne) na aktualne w danym momencie tematy polityczne, społeczne czy kulturalne, których autorzy prezentują własne poglądy i przekonują do nich innych, posługując się środkami perswazyjnymi. Zatem publicystyka ma wielki wpływ na kształtowanie się tzw. opinii publicznej, czyli zbioru powszechnych przekonań na temat danej sprawy.

Powieść ta opiera się na prawdzie historycznej, przywołuje fakty historyczne, respektuje realia danej epoki oraz jej charakterystyczne właściwości i problemy. Jednak obok postaci historycznych występują postaci fikcyjne, przeżywające rozmaite fikcyjne przygody, ale wkomponowane w tok wydarzeń historycznych.

Powieść autobiograficzna jak każda odmiana powieści opiera się na narracji, czyli opowiadaniu o zdarzeniach oraz uczestniczących w niej postaciach. Osnuta jest wokół zdarzeń z życia samego autora, który jest w niej zarówno narratorem, jak i bohaterem. Autobiografia jest odmianą literatury wspomnieniowej, polegającą na opisaniu własnego życia przez samego autora, który przedstawia i komentuje swoje własne losy. Dlatego autobiografia nie może być obiektywna, ponieważ przedstawia subiektywny...